Birdie, Eagle, Bogey trong golf là gì? Bảng quy đổi điểm chuẩn theo Par

Đi cùng một nhóm golfer mới ra sân, câu hỏi chúng tôi nghe caddie giải thích nhiều nhất trên xe điện thường xoay quanh mấy cái tên loài chim: tại sao đánh ít hơn chuẩn 1 gậy lại gọi là Birdie, ít hơn 2 gậy là Eagle, còn đánh lố 1 gậy lại mang tên Bogey? Thay vì đọc 4 đến 5 gậy khô khan trên từng hố, dân chơi golf trên toàn thế giới quy hết điểm số về độ lệch so với số gậy chuẩn (Par).

Mỗi mức lệch so với Par có một tên riêng: Condor (-4), Albatross (-3), Eagle (-2), Birdie (-1), rồi Bogey (+1), Double Bogey (+2) và mức trần Double Par. Bảng tra bên dưới ghi rõ số gậy tương ứng ở hố Par 3, Par 4, Par 5 và cách khoanh tròn, đóng khung trên phiếu ghi điểm giấy. Với người mới, mục tiêu thực tế là đánh Bogey đều tay chứ chưa phải săn Birdie, và cách này hạ điểm nhanh hơn nhiều (xem mục 5).

1. Tại sao điểm golf luôn xoay quanh Par và lấy tên các loài chim?

Trên một sân golf 18 hố tiêu chuẩn, độ dài từng hố rất khác nhau: có hố ngắn 140 yard chỉ cần 3 gậy (Par 3), có hố dài 530 yard cần tới 5 gậy (Par 5). Nếu bạn khoe với bạn cùng nhóm rằng mình vừa hoàn thành hố số 7 trong 4 gậy, người nghe chưa biết đó là kết quả xuất sắc hay bình thường cho tới khi biết Par của hố đó là mấy. Bạn có thể đọc kỹ hơn về cách quy định chiều dài từng hố trong bài Par trong golf là gì.

Khi quy về độ chênh lệch so với Par, câu chuyện rõ ràng ngay lập tức. Điểm âm (-1, -2, -3) nghĩa là bạn tốn ít gậy hơn mức chuẩn và được đặt tên theo những loài chim từ nhỏ đến lớn: chim nhỏ (Birdie), đại bàng (Eagle), hải âu lớn (Albatross) và thần ưng (Condor). Ngược lại, điểm dương (+1, +2, +3) phản ánh số gậy vượt chuẩn và gắn với họ nhà Bogey.

2. Bảng quy đổi điểm Birdie, Eagle, Bogey, Stableford và ký hiệu Scorecard

Theo điều 3.3 trong Luật Golf của R&A và USGA, ở thể thức đấu gậy (Stroke Play), người chơi phải ghi chính xác tổng số gậy thực tế đánh trên từng hố (Gross Score). Tuy nhiên, để nhìn nhanh xem hố nào ăn điểm, hố nào mất gậy trên tờ phiếu ghi điểm bằng giấy (paper scorecard), các golfer và caddie có thói quen dùng ký hiệu hình học bao quanh con số. Ngoài ra, ở các giải đấu tính điểm Stableford, mỗi mức điểm so với Par sẽ được quy đổi thành điểm thưởng từ 0 đến 5.

Mẹo cộng điểm nhanh của caddie: thay vì cộng dồn 18 con số như 5 + 4 + 6 + 3 rất dễ nhầm, caddie chỉ đếm số hình vuông (mỗi hình vuông là +1, hai hình vuông là +2) trừ đi số hình tròn (mỗi hình tròn là -1). Chẳng hạn cả vòng bạn có 14 hình vuông và 1 hình tròn, các hố còn lại để trống (Par), thì tổng điểm chênh lệch là +13, lấy 72 + 13 là ra ngay 85 gậy.

3. Nhóm điểm dưới Par (Under Par): Birdie, Eagle, Albatross và Condor

Bốn tên gọi dưới Par đều lấy từ tên chim, xếp theo độ hiếm tăng dần: Birdie, Eagle, Albatross và Condor.

Birdie (-1): Nguồn gốc năm 1899 và cách săn Birdie dễ nhất cho golfer phong trào

Điểm Birdie trong golf nghĩa là bạn đưa bóng vào lỗ ít hơn Par 1 gậy: mất 2 gậy ở hố Par 3, 3 gậy ở hố Par 4, hoặc 4 gậy ở hố Par 5. Kịch bản tiêu chuẩn để có Birdie là bạn đưa bóng lên mặt green sớm đúng chuẩn (Green in Regulation: gậy thứ 1 lên green ở Par 3, gậy thứ 2 ở Par 4, gậy thứ 3 ở Par 5) rồi gạt bóng vào lỗ ngay cú putt đầu tiên. Cú gạt bóng quyết định đó được gọi là một cú birdie putt.

Thuật ngữ này ra đời vào năm 1899 tại sân Atlantic City Country Club (bang New Jersey, Mỹ). Trong một vòng đấu của hai anh em nhà Smith (Abner và William) cùng người bạn George Crump, quả bóng của Abner Smith va trúng cột cờ rồi nảy dừng cách miệng lỗ vài inch. Cả nhóm reo lên: "That was a bird of a shot!" (Tạm dịch: Cú đánh tuyệt vời!). Trong tiếng lóng nước Mỹ cuối thế kỷ 19, từ "bird" được dùng để khen một thứ gì đó xuất sắc. Họ thống nhất nếu gạt vào lỗ ở cú tiếp theo để hoàn thành hố ít hơn chuẩn 1 gậy, tiền thưởng cược sẽ nhân đôi và gọi kết quả đó là "birdie". Hiện tại, hố số 12 của sân Atlantic City vẫn đặt một tấm bia đá kỷ niệm nơi khai sinh thuật ngữ này.

Với golfer phong trào tại Việt Nam, cơ hội ăn Birdie cao nhất nằm ở các hố Par 5 ngắn (tầm 460 đến 490 yard từ tee trắng). Bạn chưa cần đánh 2 gậy tới green như dân chuyên nghiệp. Chỉ cần cú phát bóng đi khoảng 200 yard, cú thứ hai bằng gậy gỗ hoặc hybrid đẩy bóng tiến thêm 170 yard, bạn sẽ còn lại cú thứ ba khoảng 90 đến 120 yard. Ở cự ly này, cầm wedge hoặc sắt 9 đánh vào vùng 2 đến 3 mét quanh cờ là bạn đã có một cú birdie putt rất sáng sủa.

Eagle (-2): Ba kịch bản thực tế trên sân

Thành tích 2 gậy dưới chuẩn (-2) được gọi là Eagle (đại bàng). Tên gọi này cũng ra đời ở Mỹ, nối tiếp chữ Birdie theo hướng "con chim lớn hơn", và đại bàng đầu trắng vốn là biểu tượng quốc gia của Hoa Kỳ. Trên sân, Eagle thường xuất hiện qua một trong ba tình huống sau:

• Trên hố Par 5 (đánh 3 gậy vào lỗ): Đây là cách ghi Eagle phổ biến nhất. Những golfer có cú phát bóng xa trên 240 yard có thể đưa bóng lên thẳng mặt green của hố Par 5 chỉ sau 2 gậy (gọi là On green in two), sau đó gạt 1 putt vào lỗ. Hoặc người chơi đánh 2 gậy tới cách cờ 30 đến 50 yard rồi thực hiện cú chip/pitch lăn thẳng xuống lỗ ở gậy thứ ba.
• Trên hố Par 4 (đánh 2 gậy vào lỗ): Sau cú phát bóng nằm trên fairway, người chơi dùng gậy sắt đánh cú thứ hai từ khoảng cách 120 đến 160 yard bay lên green và lăn thẳng vào lỗ (hole-out from the fairway). Một số hố Par 4 ngắn (dưới 310 yard, gọi là drivable Par 4) cho phép người phát bóng xa đánh 1 gậy lên thẳng green rồi gạt 1 putt để lấy Eagle.
• Trên hố Par 3 (đánh 1 gậy vào lỗ): Cú Hole in One ở hố Par 3 hoàn thành hố trong 1 gậy so với chuẩn 3 gậy, nên về mặt điểm số nó chính là một điểm Eagle (-2).

Albatross / Double Eagle (-3) và Condor (-4): Hai mức điểm hiếm nhất trong golf

Albatross (người Mỹ hay gọi là Double Eagle) là kết quả 3 gậy dưới Par (-3). Cách gọi Double Eagle thực chất hơi dễ gây hiểu nhầm về toán học (vì Eagle là -2, nhân đôi đáng lẽ phải là -4, nhưng người Mỹ quen gọi theo kiểu vượt một bậc trên Eagle), nên tên gọi Albatross (chim hải âu lớn có sải cánh hơn 3 mét) của khối Anh quốc được R&A dùng chính thức nhiều hơn.

Để có Albatross, bạn phải đánh bóng vào lỗ ngay ở gậy thứ hai từ khoảng cách hơn 200 yard trên hố Par 5, hoặc ghi Hole in One trên một hố Par 4 ngắn. Xác suất một golfer nghiệp dư làm được Albatross thường được ước tính vào khoảng 1 trên 6 triệu, hiếm hơn rất nhiều so với Hole in One ở Par 3. Thậm chí còn một bậc cao hơn nữa là Condor (-4), tức đánh 1 gậy từ tee vào thẳng lỗ trên hố Par 5 (thường là các hố Par 5 dogleg gấp khúc hình móng ngựa cho phép phát bóng cắt góc qua rừng cây). Trong toàn bộ lịch sử golf thế giới được ghi nhận tới nay, mới chỉ có chưa tới 10 cú Condor từng xảy ra.

4. Nhóm điểm trên Par (Over Par): Bogey, Double Bogey và câu chuyện Đại tá Bogey

Nếu mới tập chơi, phiếu ghi điểm của bạn trong vài tháng đầu sẽ chủ yếu là Bogey, Double Bogey và Triple Bogey. Riêng chữ Bogey thì thuở ban đầu lại mang nghĩa ngược hẳn: nó là điểm chuẩn của golfer giỏi.

Bogey (+1): Khi "ông kẹ" từng là chuẩn mực của golfer giỏi

Ngày nay, Bogey có nghĩa là hoàn thành hố nhiều hơn Par 1 gậy (+1): 4 gậy ở Par 3, 5 gậy ở Par 4 và 6 gậy ở Par 5. Nhưng vào thập niên 1890 tại Anh, trước khi USGA chuẩn hóa khái niệm Par (năm 1911), chữ Bogey mang ý nghĩa hoàn toàn khác.

Năm 1890, thư ký câu lạc bộ Coventry Golf Club là Hugh Rotherham đã lập ra khái niệm "Ground Score", tức số gậy chuẩn mà một golfer nghiệp dư trình độ tốt nên đạt được ở mỗi hố. Cùng năm đó, bài hát "Hush! Hush! Hush! Here Comes the Bogey Man" (Nào im lặng, ông kẹ đang tới kìa) trở nên nổi tiếng khắp nước Anh. Cũng trong năm 1890, tại sân Great Yarmouth, bác sĩ Thomas Browne khi thi đấu tính điểm đối kháng với mốc điểm chuẩn vô hình này đã thốt lên rằng đối thủ "Ground Score" chơi quá chắc tay, chẳng khác nào một "Bogey Man". Các câu lạc bộ Anh sau đó còn phong hàm hư cấu cho nhân vật này là Colonel Bogey (Đại tá Bogey).

Về sau, khi bóng golf lõi cao su Haskell ra đời đầu thế kỷ 20 giúp bóng bay xa hơn hẳn bóng gutta-percha cũ, các golfer chuyên nghiệp bắt đầu đánh ít hơn điểm của "Đại tá Bogey" 1 gậy ở hầu hết các hố. Năm 1911, USGA chính thức đặt chuẩn mới khắt khe hơn gọi là Par (dựa trên khả năng của golfer chuyên nghiệp đưa bóng lên green cộng thêm 2 putt). Từ đó, mức điểm chuẩn cũ của Đại tá Bogey bị đẩy xuống thành +1 so với Par và giữ nguyên ý nghĩa đó cho tới hôm nay. Nếu bạn muốn tra cứu thêm các từ lóng khác trên sân, hãy xem bộ thuật ngữ đánh golf thông dụng.

Double Bogey (+2), Triple Bogey (+3) và cái bẫy tâm lý từ một cú đánh hỏng

Nhiều hơn Par 2 gậy gọi là Double Bogey (+2), 3 gậy là Triple Bogey (+3), và 4 gậy là Quadruple Bogey (+4). Quan sát hàng trăm khách hàng đi tour cuối tuần, chúng tôi nhận thấy phần lớn các điểm Triple Bogey của người chơi tầm trung đều xuất phát từ cùng một kịch bản: cố thực hiện một cú cứu bóng anh hùng (hero shot) sau khi phát bóng lỗi.

Hãy hình dung ở một hố Par 4 dài 380 yard có nhiều cây cổ thụ và hồ nước như tại sân golf Vân Trì: cú phát bóng đầu tiên của bạn bị lệch vào rừng cây bên phải. Nếu bạn chấp nhận cầm gậy sắt 8 gõ nhẹ bóng ngang ra fairway (cú thứ 2), đánh cú thứ 3 lên green rồi gạt 2 putt, bạn rời hố với điểm 5 (Bogey +1) rất nhẹ nhàng. Nhưng đa số người chơi lại rút gậy gỗ hoặc sắt 5 cố luồn bóng qua khe hẹp giữa hai thân cây để lên thẳng green. Bóng đập trúng thân cây dội ngược lại (gậy 2), cú thứ 3 đánh vội trong cỏ dày vọt xuống bẫy cát bên kia green, cú thứ 4 cứu cát chưa thoát, cú thứ 5 mới lên green rồi mất thêm 2 putt. Một điểm Bogey trong tầm tay biến thành 7 gậy (Triple Bogey +3) chỉ vì một quyết định nóng vội.

5. Chiến thuật "Bogey Golf": Đặt lại Par cá nhân để phá mốc 90 gậy

Huấn luyện viên golf hay nhắc học viên mới một câu: "Bogey golf is good golf". Nếu bạn đánh đều đặn mỗi hố một điểm Bogey (+1) suốt 18 hố trên sân chuẩn Par 72, tổng điểm cuối vòng của bạn là 72 + 18 = 90 gậy. Theo số liệu thường được Hiệp hội Golf Quốc gia Mỹ (NGF) trích dẫn, chỉ khoảng 25 đến 30% golfer phong trào đánh ổn định từ 90 gậy trở xuống. Bạn có thể xem thêm cách quy đổi điểm số này ra trình độ chung trong bài Handicap golf là gì.

Sai lầm lớn nhất của người mới chơi (đang đánh 100 đến 115 gậy) là nhìn vào con số Par 4 trên bảng thông tin đầu hố rồi tự ép mình phải đưa bóng lên mặt green bằng 2 gậy. Vì khoảng cách driver của người mới chỉ tầm 160 đến 180 yard, cú thứ hai còn cách cờ tới 190 yard. Cố cầm gậy gỗ 3 vụt hết sức từ mặt cỏ thường dẫn tới cú đánh sượt đầu bóng (top) hoặc bay xuống nước. Nếu mới bắt đầu làm quen với sân cỏ, bạn nên đọc trước hướng dẫn cách chơi golf cho người mới để nắm vững quy trình từng cú đánh.

Khi áp dụng tâm lý này tại những sân có địa hình hồ nước và gió thổi mạnh từ thung lũng như sân golf Thanh Lanh Valley, bạn sẽ thấy việc chia nhỏ khoảng cách để lên green muộn hơn 1 gậy giúp tránh toàn bộ bẫy nước trước green. Đôi khi cú chip thứ 3 của bạn lăn sát miệng lỗ và bạn chỉ cần 1 putt để lấy điểm Par (tương đương một điểm Birdie so với Par cá nhân của bạn).

6. Câu hỏi thường gặp về Birdie, Eagle và Bogey

Đánh mấy gậy thì được tính là Birdie?

Birdie là kết quả ít hơn Par của hố đó 1 gậy (-1). Cụ thể: trên hố Par 3 bạn đánh 2 gậy vào lỗ, trên hố Par 4 bạn đánh 3 gậy, và trên hố Par 5 bạn đánh 4 gậy.

Eagle và Double Eagle (Albatross) khác nhau thế nào?

Eagle là điểm -2 so với Par (ví dụ đánh 3 gậy ở hố Par 5 hoặc 2 gậy ở hố Par 4). Double Eagle, hay tên quốc tế là Albatross, là điểm -3 so với Par (ví dụ đánh 2 gậy vào lỗ ở hố Par 5 hoặc đánh 1 gậy vào lỗ ở hố Par 4).

Hole in One ở hố Par 3 có được tính là Eagle không?

Có. Hố Par 3 có số gậy chuẩn là 3, nên khi bạn đánh 1 gậy vào lỗ (Hole in One), điểm số trên phiếu ghi điểm của bạn ở hố đó là 1 gậy, tương đương -2 (Eagle) so với Par.

Double Par là gì và tại sao golfer phong trào dừng nhặt bóng ở mức này?

Double Par là số gậy gấp đôi Par của hố đó (6 gậy ở Par 3, 8 gậy ở Par 4, 10 gậy ở Par 5). Trong các vòng chơi giao lưu và nhiều giải phong trào tại Việt Nam, ban tổ chức áp dụng luật giới hạn điểm tối đa là Double Par để người chơi nhặt bóng khi đã chạm trần, giúp giữ tốc độ di chuyển trên sân (Pace of Play) cho các flight phía sau.

Ký hiệu hình tròn và hình vuông trên phiếu ghi điểm (scorecard) có ý nghĩa gì?

Khi ghi phiếu ghi điểm giấy bằng tay, golfer khoanh 1 vòng tròn quanh con số nếu đạt Birdie, 2 vòng tròn đồng tâm nếu đạt Eagle, để trống nếu đạt Par, vẽ 1 hình vuông bao quanh số nếu bị Bogey (+1) và 2 hình vuông nếu bị Double Bogey (+2).

Bogey Golf là gì và người mới mất bao lâu để đạt mốc này?

Bogey Golf là mức chơi trung bình mỗi hố +1 so với Par, tương đương 90 gậy trên sân chuẩn Par 72 (tức khoảng Handicap 18). Người mới tập bài bản và ra sân đều đặn 2 đến 3 lần mỗi tháng thường mất từ 8 đến 18 tháng để đánh ổn định quanh mốc 90 gậy.

Đọc tiếp trong chuyên mục kiến thức: Par trong golf là gì · Handicap golf là gì · tổng hợp thuật ngữ đánh golf · cách chơi golf cho người mới · chọn gậy golf cho người mới.